نقش برنامه درسی در شکل دهی هویت حرفه ای دانشجویان پرستاری: مرور سیستماتیک

نوع مقاله : مقاله مروری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تخصصی پرستاری، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده پرستاری مامایی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران

2 استاد، مرکز تحقیقات مراقبت های پرستاری و مامایی، مرکز تحقیقات آموزش علوم پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران

10.22038/nnj.2026.91833.1519

چکیده

مقدمه و هدف: هویت حرفه‌ای پرستاری یکی از ارکان کلیدی حرفه‌گرایی است که بر کیفیت مراقبت، تعهد شغلی و رضایت پرستاران اثرگذار است. برنامه درسی، نقشی اساسی در شکل‌گیری این هویت دارد. هدف این مطالعه شناسایی و تحلیل مؤلفه‌های برنامه درسی مؤثر بر شکل‌گیری هویت حرفه‌ای دانشجویان پرستاری است.
مواد و روش‏ها: این مرور نظام‌مند بر اساس دستورالعمل PRISMA 2020 انجام شد. مقالات منتشرشده بین ژانویه 2015 تا سپتامبر 2025 در پایگاه‌های PubMed، Scopus، Web of Science، Cochrane Library، ERIC و Google Scholar و منابع خاکستری جستجو شدند. تنها مطالعات کمی شامل RCT، شبه‌آزمایشی و مقطعی که به بررسی ارتباط برنامه درسی با هویت حرفه‌ای دانشجویان پرستاری پرداخته بودند، وارد شدند.
یافته ‏ها: از میان ۳۴۸۲ مقاله شناسایی‌شده، در نهایت 8 مطالعه واجد شرایط وارد مرور شدند. مطالعات شامل کشورهایی از آسیا، اروپا و آمریکا بودند. طراحی پژوهش‌ها عمدتاً شبه‌آزمایشی بود و نمونه‌ها بین ۹۸ تا ۶۱۲ دانشجوی پرستاری متغیر بودند. مداخلات شناسایی‌شده شامل آموزش مبتنی بر مستندات، ماژول‌های آنلاین، برنامه‌های mentoring و استفاده از پورتفولیوهای آموزشی بود. نتایج نشان داد که این رویکردها موجب ارتقای هویت حرفه‌ای، افزایش خودکارآمدی و تقویت فرآیند اجتماعی‌شدن دانشجویان می‌شوند. همچنین عوامل فردی و تجارب غیررسمی، از جمله برنامه درسی پنهان و تجربه‌های کارآموزی، پیش‌بینی‌کننده‌های مهمی در شکل‌گیری هویت حرفه‌ای بودند.
نتیجه ‏گیری: نتایج بیانگر آن است که نوآوری در طراحی برنامه‌های درسی، ادغام آموزش‌های نظری و بالینی، بهره‌گیری از فناوری‌های آموزشی و ایجاد فرصت‌های یادگیری تجربه‌محور، نقش اساسی در ارتقای هویت حرفه‌ای دانشجویان پرستاری دارد. این نتایج می‌تواند مبنای اصلاح سیاست‌های آموزشی و بهبود کیفیت برنامه‌های پرستاری باشد.

کلیدواژه‌ها


[1]     Marañón AA, Pera MPI. Theory and practice in the construction of professional identity in nursing students: A qualitative study. Nurse education today. 2015;35(7):859-63.
[2]     Douglass B, Stager SL, Shaw K, Hite A, Solecki S, Stanik-Hutt J, et al. Professional identity in nursing: Why it is important in graduate education. Journal of professional nursing. 2024;52:50-5.
[3]     Walker S, Dwyer T, Broadbent M, Moxham L, Sander T, Edwards K. Constructing a nursing identity within the clinical environment: The student nurse experience. Contemporary nurse. 2014;49(1):103-12.
[4]     Wei L-z, Zhou S-s, Hu S, Zhou Z, Chen J. Influences of nursing students’ career planning, internship experience, and other factors on professional identity. Nurse education today. 2021;99:104781.
[5]     Zeng L, Chen Q, Fan S, Yi Q, An W, Liu H, et al. Factors influencing the professional identity of nursing interns: a cross-sectional study. BMC nursing. 2022;21(1):200.
[6]     Haghighat S, Borhani F, Ranjbar H, Naseri P. Evaluating the formation of professional identity in Iranian nursing students after implementation of a new curriculum. Journal of Nursing and Midwifery Sciences. 2019;6(3):138-43.
[7]     Mahood SC. Medical education: Beware the hidden curriculum. Canadian family physician. 2011;57(9):983-5.
[8]     Kelly SH. The hidden curriculum: Undergraduate nursing students’ perspectives of socialization and professionalism. Nursing Ethics. 2020;27(5):1250-60.
[9]     Vabo G, Slettebø Å, Fossum M. Nursing students’ professional identity development: an integrative review. Nordic Journal of Nursing Research. 2022;42(2):62-75.
[10]   Owens RA, Godfrey N. Fostering professional identity in nursing: How to wholly support nurse well-being. American Nurse Journal. 2022;17(9):12-7.
[11]   Wang Q, Cao X, Du T. First-year nursing students’ initial contact with the clinical learning environment: impacts on their empathy levels and perceptions of professional identity. BMC nursing. 2022;21(1):234.
[12]   Fitzgerald A, Clukey L, editors. Factors influencing nursing professional identity development: A qualitative study. Nursing forum; 2022: Wiley Online Library.
[13]   Keshmiri F, Bahramnezhad F. The role of hidden curriculum in the formation of professional identity among undergraduate nursing students. Journal of Hayat. 2023;29(2):171-85.
[14]   Gilvari T, Arsalani N, Zabolypour S, Rafiee-Vardanjani L, Fallahi-Khoshknab M. Challenges of Professional Identity Formation in Nursing Students: A Systematic Review. Journal of Health Promotion Management. 2023;12(6):65-79.
[15]   Page MJ, McKenzie JE, Bossuyt PM, Boutron I, Hoffmann TC, Mulrow CD, et al. The PRISMA 2020 statement: an updated guideline for reporting systematic reviews. bmj. 2021;372.
[16]   Barker TH, Stone JC, Sears K, Klugar M, Leonardi-Bee J, Tufanaru C, et al. Revising the JBI quantitative critical appraisal tools to improve their applicability: an overview of methods and the development process. JBI Evidence Synthesis. 2023;21(3):478-93.
[17]   Guo B, Zhao L, Gao Y, Peng X, Zhu Y. The status of professional identity and professional self-efficacy of nursing students in China and how the medical documentaries affect them: A quasi-randomized controlled trial. International Journal of Nursing Sciences. 2017;4(2):152-7.
[18]   Wang P, Wang HM, Qin QY, Li YR, Hong JF, Li SW. Effectiveness of a professional identity promotion strategy for nursing students during the COVID‐19 pandemic: A quasi‐experimental study. Japan Journal of Nursing Science. 2022;19(3):e12479.
[19]   Wang A, Wu F, Lin C, Jia S, Guo Y, Zhang W, et al. An online 5-week professional identity program for nursing student in clinical rotation practice during the first wave of COVID-19 pandemic: a two-arm randomized trial. Nurse education in practice. 2023;68:103598.
[20]   Gusar I, Tokić A, Lovrić R. Development of nursing students' professional identity in different mentoring approaches during clinical training: A quasi-experimental study. Nurse education today. 2025;144:106459.
[21]   Chen Y, Zhang YC, Jin RM. Professional Identity of Male Nursing Students in 3-Year Colleges and Junior Male Nurses in China. American Journal of Mens Health. 2020;14 (4).
[22]   Kelly SH. The hidden curriculum: Undergraduate nursing students' perspectives of socialization and professionalism. Nursing Ethics. 2020;27(5):1250-60.
[23]   Chen Y, Zhang Y, Jin R. Professional Identity of Male Nursing Students in 3-Year Colleges and Junior Male Nurses in China. American journal of men's health. 2020;14(4):1557988320936583.
[24]   Yang L, Xu M, Kuang J, Zhou K, Zhu X, Kong L, et al. Has the COVID-19 pandemic affected nursing students’ career self-efficacy and professional calling? The mediating impact of professional identity. BMC Medical Education. 2022;22(1):757.
[25]   Tejero-Vidal LL, Pedregosa-Fauste S, Majo-Rossell A, Garcia-Diaz F, Martinez-Rodriguez L. Building nursing students’ professional identity through the ‘Design process’ methodology: A qualitative study. Nurse education in practice. 2025;83:104256.
[26]   Krishna LKR, Kwok HYF, Ravindran N, Tan XY, Soh J, Wan DWJ, et al. A systematic scoping review of mentoring support on professional identity formation. BMC medical education. 2024;24(1):1380.
[27]   Zhang Z, Fu W, Tian C, Zhang F, Zhao B, Mao J, et al. Professional identity of Chinese nursing students during the COVID-19 pandemic outbreak: A nation-wide cross-sectional study. Nurse education in practice. 2021;52:103040.
[28]   Zou L, Xie Z, Tan M, Ou Q, Liao M. The effect of professional identity on nursing academic achievement: the chain mediating effect of general self-efficacy and learning engagement. BMC Medical Education. 2024;24(1):1014.