ارزیابی تجویز منطقی پنتوپرازول خوراکی و وریدی در پیشگیری از خونریزی مخاطی مرتبط با استرس در بیماران بستری بخش هماتولوژی–انکولوژی بیمارستان امام رضا (ع) مشهد: یک مطالعه مقطعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی داروسازی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران

2 دانشیار، گروه داروسازی بالینی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران

3 استادیار، گروه بیماری‌های داخلی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران

4 استادیار، گروه آمار زیستی و اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران

5 استادیار، گروه پزشکی بالینی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی نیشابور، نیشابور، ایران

10.22038/nnj.2026.90149.1508

چکیده

مقدمه و هدف: با توجه به شیوع بالای تجویز مهارکننده‌های پمپ پروتون در بیماران بستری و اهمیت پیشگیری از خونریزی مخاطی مرتبط با استرس، این مطالعه با هدف ارزیابی تجویز منطقی پنتوپرازول به‌صورت خوراکی و وریدی در بیماران بستری بخش هماتولوژی–انکولوژی بیمارستان امام رضا (ع) مشهد انجام شد.
مواد و روش‏ها: این مطالعه به‌صورت مقطعی–مشاهده‌ای طی یک دوره شش‌ماهه در بخش هماتولوژی–انکولوژی بیمارستان امام رضا (ع) مشهد انجام شد. تمامی بیماران بستری در این بخش، صرف‌نظر از اینکه پنتوپرازول برای آن‌ها تجویز شده بود یا خیر، از نظر وجود اندیکاسیون‌های بالینی این دارو مورد ارزیابی قرار گرفتند.
یافته‏ ها: در مجموع ۲۰۵ بیمار مورد بررسی قرار گرفتند که از این تعداد، ۹۵ نفر (46/3درصد) ۵۰ سال یا کمتر و ۱۱۰ نفر (53/7 درصد) بالای ۵۰ سال سن داشتند. از میان بیماران، در ۱۳۸ مورد (67/3 درصد) پنتوپرازول به‌درستی تجویز شده یا به‌درستی تجویز نشده بود (۶۳ نفر با اختلال انعقادی و ۷۵ نفر بدون اختلال انعقادی). در مقابل، در ۶۷ مورد (32/7 درصد) تجویز یا عدم تجویز دارو به‌صورت غیرمنطقی انجام شده بود. از میان ۲۵ بیماری که پنتوپرازول را به‌صورت وریدی دریافت کرده بودند، تنها در ۱۱ نفر (44 درصد) اندیکاسیون مناسبی برای تجویز وریدی وجود داشت، در حالی که ۱۴ نفر دیگر (56 درصد) تحمل خوراکی داشته و می‌توانستند فرم خوراکی دارو را دریافت کنند. هیچ ارتباط معناداری بین جنسیت، سن یا وضعیت اختلال انعقادی بیماران و تجویز منطقی پنتوپرازول مشاهده نشد.
نتیجه‏ گیری: نتایج این مطالعه نشان داد که پنتوپرازول در اکثر بیماران به‌صورت منطقی تجویز شده است. بااین‌حال، یافته‌ها بر لزوم توجه دقیق‌تر به شرایط بالینی بیماران، به‌ویژه در انتخاب شکل دارویی مناسب، در فرایند تجویز دارو تأکید می‌کنند.

کلیدواژه‌ها


[1]        Maxwell SRJ. Rational prescribing: the principles of drug selection. Clinical Medicine. 2016;16(5):459–64.
[2]        Aronson J. Rational prescribing, appropriate prescribing. British journal of clinical pharmacology. 2004;57(3):229.
[3]        Hudi RI, Ranti I. The Rationality of Antibiotic Use on Patients of Typhoid Fever. Mutiara Medika: Jurnal Kedokteran dan Kesehatan. 2020;20(1):1–5.
[4]        Bachhav SS, Kshirsagar NA. Systematic review of drug utilization studies & the use of the drug classification system in the WHO-SEARO Region. Indian J Med Res. 2015;142(2):120–9.
[5]        Truter I. A review of drug utilization studies and methodologies. Jordan journal of pharmaceutical sciences. 2008;1(2).
[6]        Khamas SS, Darvishi F, Taghvaye-Masoumi H, Rafiei E, Jafari A. The utilization evaluation of intravenous pantoprazole for stress ulcer prophylaxis in a major teaching hospital. Journal of Pharmaceutical Care. 2022:128–35.
[7]        Poole P. Pantoprazole. American journal of health-system pharmacy. 2001;58(11):999–1008.
[8]        Sohrevardi S-M, Vahidi A, Mosadegh M-H, Dehghani-Tafti A, Dadollahi A. Evaluation of prescriptions and use of intravenous pantoprazole in general wards and intensive care unit of Shahid Sadoughi Hospital in Yazd. Journal of Pharmaceutical Care. 2015:7–10.
[9]        Krag M, Marker S, Perner A, Wetterslev J, Wise MP, Schefold JC, et al. Pantoprazole in patients at risk for gastrointestinal bleeding in the ICU. New England Journal of Medicine. 2018;379(23):2199–208.
[10]      Bezabeh S, Mackey AC, Kluetz P, Jappar D, Korvick J. Accumulating evidence for a drug–drug interaction between methotrexate and proton pump inhibitors. The oncologist. 2012;17(4):550–4.
[11]      Haastrup PF, Thompson W, Søndergaard J, Jarbøl DE. Side effects of long‐term proton pump inhibitor use: a review. Basic & clinical pharmacology & toxicology. 2018;123(2):114–21.
[12]      Ra A, Tobe SW. Acute interstitial nephritis due to pantoprazole. Annals of Pharmacotherapy. 2004;38(1):41–5.
[13]      Ahmadi H, Ahangar N, Saghafi F, Ala S, Eslami G, Salehifar E. Drug utilization evaluation of pantoprazole in a teaching hospital in North of Iran, 2016. Journal of Mazandaran University of Medical Sciences. 2018;28(162):69–76.
[14]      Eslami G, Razkenar EK, Sharifi Y, Soleimani A, Salehifar E, Aliabadi PK. Clinical Characteristics of Intravenous Pantoprazole Consumption in Cardiac Intensive Care Unit. Pharmaceutical and Biomedical Research. 2021.
[15]      Aramesh M, Hasanloie Mav, Aghlmand S, Sharifi H. Assessment of Stress Ulcer Prophylaxis Pattern in the Intensive Care Unit Patients. Journal of Critical and Intensive Care. 2022;13(1):8.