تاثیر تمرینات مبتنی بر واقعیت مجازی بر کنترل تعادل و کاهش خطر سقوط در سالمندان ایرانی: مرور سیستماتیک

نوع مقاله : مقاله مروری

نویسندگان

1 گروه داخلی جراحی، مرکز تحقیقات پرستاری و مامایی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران

2 دانشجوی دکتری تخصصی پرستاری، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران

10.22038/nnj.2025.91435.1517

چکیده

مقدمه و هدف: با افزایش جمعیت سالمندان در ایران، سقوط به یکی از مهم‌ترین چالش‌های سلامت عمومی تبدیل شده است. سقوط علاوه بر ایجاد آسیب های جسمی و ناتوانی، منجر به کاهش استقلال، افت کیفیت زندگی و تحمیل هزینه های سنگین بر نظام سلامت می شود. از این رو، شناسایی روش‌های نوین برای پیشگیری از سقوط اهمیت ویژه‌ای دارد. یکی از این رویکردها تمرینات مبتنی بر واقعیت مجازی است که با ایجاد محیطی ایمن، جذاب و انگیزشی می‌تواند مشارکت سالمندان در فعالیت‌های حرکتی را افزایش دهد. هدف از این مرور سیستماتیک، تحلیل جامع شواهد موجود در زمینه اثربخشی تمرینات واقعیت مجازی بر کنترل تعادل وکاهش خطر سقوط در سالمندان ایرانی بود.
مواد و روش‏ها: جستجوی نظام مند مقالات براساس راهنمای PRISMA در پایگاه‌های ملی و بین‌المللی شامل SID، Magiran، IranMedex، PubMed، Scopus و Google Scholar تا سال 2024 انجام شد. معیارهای  ورود شامل مطالعات تجربی و نیمه‌تجربی مرتبط با سالمندان ایرانی بود. فرایند انتخاب مطالعات از طریق غربالگری عنوان و چکیده و سپس بررسی متن کامل انجام گرفت. در نهایت،15مطالعه واجد شرایط انتخاب و یافته ها بر اساس نوع مداخله و پیامدهای اصلی دسته‌بندی و تحلیل شدند.
یافته‏ ها: تمرینات واقعیت مجازی اثرات مثبتی بر تعادل ایستا و پویا، شاخص‌های نوسان قامتی، تحرک عملکردی و کیفیت زندگی داشته و در برخی موارد باعث کاهش ترس از افتادن و خطر سقوط نیز شده‌اند. در برخی پژوهش‌ها اثربخشی این تمرینات مشابه روش‌های سنتی گزارش شد، اما مداخلات ترکیبی بیشترین تاثیر را داشتند. 
نتیجه گیری: تمرینات مبتنی بر واقعیت مجازی می‌توانند به‌عنوان راهکاری نوین و کارآمد در ارتقای تعادل و پیشگیری از سقوط سالمندان ایرانی به کارگرفته شوند و در برنامه های توانبخشی موثر واقع شوند.

کلیدواژه‌ها


[1]     Heydari MorchehKhorti A, Daneshjoo A. Effect of a Virtual Reality-based Exercise Program on Balance and Risk of Falling in Older Women. The Scientific Journal of Rehabilitation Medicine. 2023;12(2):246-57.
[2]     Dehghan Dizaji A, Mohammadzadeh H. Effect of Training Interventions in a Virtual Environment on Dynamic and Functional Balance in the Elderly. The Scientific Journal of Rehabilitation Medicine. 2022;11(4):614-25.
[3]     Yousefi Babadi S, Daneshmandi H. Effect of a Virtual Reality Training Program (Exergaming) on the Motor Coordination of the Elderly. The Scientific Journal of Rehabilitation Medicine. 2019;8(2):169-76.
[4]     yousefi babadi s, Daneshmandi H. The effect of virtual reality training program on the Functional Fitness of the elderly. Journal of Gerontology. 2021;6(1):32-41.
[5]     Moradi H, Aslani M, Fazel Khakhoran J. Effect of virtual reality-based balance exercise on static, dynamic and functional balance in elderly. J Geriatr Nurs. 2018;4(2):93-102.
[6]     Yalfani A, Gholifar M, Raeisi Z, Asgarpoor A. Effect of Virtual Reality Training on Quality of Life and Risk of Falling in Older Men With Nonspecific Low Back Pain. 2024;9:144-54.
[7]     Hashemi A, Rezaye S, Hemayattalab R. The effect of virtual reality practice on the reaction time of elderly men. Journal of Sport Management and Motor Behavior. 2019;15(30):421-32.
[8]     Safari bak M, khoshraftar yazdi N, Aghajani A. The Effect of Eight Weeks Selected Exercises on Balance Indexes in Elderly Patients with Knee Osteoarthritis. Journal of Paramedical Sciences & Rehabilitation. 2017;6(2):86-97.
[9]     Yousefi Babadi S, Daneshmandi H. Effects of virtual reality versus conventional balance training on balance of the elderly. Experimental Gerontology. 2021;153:111498.
[10]   Shokri A, Mousavi Rad ST. [The relationship between virtual reality effects and static and dynamic balance among elderly athletes in Hamedan city]. The 6th National Conference on Sport Sciences, Physical Education, and Strategic Management in Sport2022.
[11]   Suzandehpour SR, Ghadiri F, Arsham S. The Role of stepping Exergame Trainings and Treadmill Walking on the Development of Physical Functions in Older Adults. Motor Behavior. 2020;12(39):125-42.
[12]   Fallah M, Azimzadeh E, Farsi A. The effect of eight weeks of virtual reality-based intervention on postural fluctuation indices in elderly women. Jundishapur Scientific Medical Journal. 2025:e223618.
[13]   Broujeni Mjo, Golpayegani M, mehni SB, Aghaee SH. Effect of Sensory and Movement Feedback Virtual Reality Technology on the Coordination and Balance of Eldery Man. Journal of sport science and Educational Applied Researches without borders. 2020;17(4):68-82.
[14]   Zahedian-Nasab N, Jaberi A, Shirazi F, Kavousipor S. Effect of virtual reality exercises on balance and fall in elderly people with fall risk: a randomized controlled trial. BMC geriatrics. 2021;21(1):509.
[15]   Sadeghi H, Jehu DA, Daneshjoo A, Shakoor E, Razeghi M, Amani A, et al. Effects of 8 Weeks of Balance Training, Virtual Reality Training, and Combined Exercise on Lower Limb Muscle Strength, Balance, and Functional Mobility Among Older Men: A Randomized Controlled Trial. Sports health. 2021;13(6):606-12.
[16]   Zahedian-Nasab N, Jaberi A, Shirazi F, Kavousipor S. Effect of virtual reality exercises on balance and fall in elderly people with fall risk: a randomized controlled trial. BMC geriatrics. 2021;21(1):509.
[17]   moradi h, aslani m, Fazel Khakhoran J. Effect of virtual reality-based balance exercise on static, dynamic and functional balance in elderly. Journal title. 2018;4(2):93-102.
[18]   Martínez Montilla LA, López Cruces K, Calderón Erazo HS, Calderón Ortiz EJ, Arango Hoyos GP, Gómez L, et al. Effectiveness of Virtual Reality in Balance Training for Fall Prevention in Older Adults: Systematic Review. Sports medicine and arthroscopy review. 2023;31(2):41-8.
[19]   Bhise S, Rathi M, Shiralkar M, Dabadghav R, Bagade T. A systemic review and meta-analysis of the effect of virtual reality training on balance in the elderly to prevent falls. European Journal of Clinical and Experimental Medicine. 2025;23(1):257-66.