بررسی رابطه عدالت آموزشی و کیفیت زندگی دانشگاهی با فرسودگی تحصیلی در دانشجویان پزشکی مقطع علوم پایه در دانشگاه علوم پزشکی مشهد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مربی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران

2 استادیار، گروه دروس عمومی و زبان انگلیسی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران

3 دانشیار، گروه تشریح و بیولوژی سلولی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران

4 استاد، گروه پزشکی اجتماعی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران

5 استاد، گروه دروس عمومی و زبان انگلیسی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران

6 دانشیار، گروه دروس عمومی و زبان انگلیسی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران

10.22038/nnj.2026.92545.1526

چکیده

مقدمه و هدف: در حوزه علوم پزشکی، مطالعات اندکی به بررسی متغیرهای محیط آموزشی و دانشگاهی و عوامل مؤثر آموزشی پرداخته‌اند. مطالعه حاضر با هدف تعیین رابطه بین عدالت آموزشی و کیفیت زندگی دانشگاهی با فرسودگی تحصیلی در دانشجویان پزشکی مرحله علوم پایه دانشگاه علوم پزشکی مشهد انجام شد.
مواد و روش‏ها: این مطالعه مقطعی در نیمسال دوم سال تحصیلی 1401-1402 در دانشگاه علوم پزشکی مشهد انجام شد. پرسشنامه‌های فرسودگی تحصیلی، عدالت آموزشی، و کیفیت زندگی دانشگاهی به‌صورت آنلاین برای تعداد 600  دانشجوی رشته پزشکی عمومی مرحله علوم پایه بصورت نمونه گیری در دسترس ارسال شد. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۵ و با استفاده از آزمون تی مستقل، آزمون همبستگی پیرسون، و مدل رگرسیون تحلیل شدند.
یافته‏ها: در مجموع ۲۳۹ نفر در مطالعه شرکت کردند (میانگین سنی 1/75 ± 19/76 سال، و ۵۱٪ زن و ۴۹٪ مرد بودند). سطح فرسودگی تحصیلی در حدود ۵٪ پایین، ۴۴٪ متوسط و ۵۱٪ بالا بود. دانشجویان دختر به‌طور معناداری فرسودگی تحصیلی بیشتری نسبت به دانشجویان پسر داشتند (0.007=p) و کیفیت زندگی دانشگاهی آن‌ها نیز پایین‌تر بود (0.033=p). اگرچه همبستگی معناداری بین عدالت آموزشی و فرسودگی مشاهده شد، اما در مدل رگرسیون، این متغیر به‌تنهایی نقش پیش‌بین معناداری نداشت. برای فرسودگی تحصیلی نبود (0.695=p)، اما کیفیت زندگی دانشگاهی (0.001>p)، معدل (0.001>p) و جنسیت دختر (0.034=p) به صورت معناداری توانستند فرسودگی تحصیلی را پیش بینی نمایند (p<0.05).
نتیجه گیری: بیش از نیمی از دانشجویان پزشکی در مقطع علوم پایه دچار فرسودگی تحصیلی بالا هستند. دانشجویان دختر آسیب‌پذیرتر از دانشجویان پسر‌ هستند. کیفیت زندگی دانشگاهی و معدل از عوامل پیش‌بینی‌کننده فرسودگی تحصیلی محسوب می‌شوند.

کلیدواژه‌ها


[1] Salmela-Aro K, Kiuru N, Nurmi JE. The role of educational track in adolescents' school burnout: a longitudinal study. Br J Educ Psychol. 2008;78(Pt 4):663-89. DOI: 10.1348/000709908X281628
[2] Yang H-J, Farn CK. An investigation the factors affecting MIS student burnout in technical-vocational college. Computers in Human Behavior. 2005;21(6):917-32. DOI: 10.1016/j.chb.2004.03.001
[3] Shin H, Lee J, Kim B, Lee SM. Students’ perceptions of parental bonding styles and their academic burnout. Asia Pacific Education Review. 2012;13(3):509-17. DOI: 10.1007/s12564-012-9218-9
[4] Salmela-Aro K, Savolainen H, Holopainen L. Depressive symptoms and school burnout during adolescence: evidence from two cross-lagged longitudinal studies. J Youth Adolesc. 2009;38(10):1316-27. DOI: 10.1007/s10964-008-9334-3
[5] Zhang Y, Gan Y, Cham H. Perfectionism, academic burnout and engagement among Chinese college students: A structural equation modeling analysis. Personality and Individual Differences. 2007;43(6):1529-40. DOI: 10.1016/j.paid.2007.04.010
[6] Kilic R, Nasello JA, Melchior V, Triffaux JM. Academic burnout among medical students: respective importance of risk and protective factors. Public Health. 2021;198:187-95. DOI: 10.1016/j.puhe.2021.07.025
[7] Lee M, Lee KJ, Lee SM, Cho S. From emotional exhaustion to cynicism in academic burnout among Korean high school students: Focusing on the mediation effects of hatred of academic work. Stress Health. 2020;36(376-83). DOI: 10.1002/smi.2936
[8] Thun-Hohenstein L, Höbinger-Ablasser C, Geyerhofer S, Lampert K, Schreuer M, Fritz C. Burnout in medical students. Neuropsychiatr. 2021;35(1):17-27. DOI: 10.1007/s40211-020-00359-5
[9] Schaufeli WB, Salanova M. Efficacy or inefficacy, that's the question: burnout and work engagement, and their relationships with efficacy beliefs. Anxiety Stress Coping. 2007;20(2):177-96. DOI: 10.1080/10615800701217878
[10] Sirgy M, Widgery R, Lee D-J, Yu G. Developing a Measure of Community Well-Being Based on Perceptions of Impact in Various Life Domains. Social Indicators Research. 2010;96:295-311. DOI: 10.1007/s11205-009-9479-9
[11] Eldridge C. Principals Leading for Educational Equity: Social Justice in Action [Dissertation]. The United States. University of Maryland. 2012.
[12] Ishak W, Nikravesh R, Lederer S, Perry R, Ogunyemi D, Bernstein C. Burnout in medical students: a systematic review. Clin Teach. 20. 242-50 (4) 10, 13. DOI: 10.1111/tct.12014
[13] Sirgy MJ, Lee D-J, Grzeskowiak S, Yu GB, Webb D, El-Hasan K, et al. Quality of College Life (QCL) of Students: Further Validation of a Measure of Well-being. Social Indicators Research. 2010;99(3):375-90. DOI: 10.1007/s11205-010-9587-6
[14] Aghajari Z, Loghmani L, Ilkhani M, Talebi A, Ashktorab T, Ahmadi M, et al. The relationship between quality of learning experiences and academic burnout among nursing students of Shahid Beheshti University of Medical Sciences in 2015. Electronic Journal of General Medicine. 2018;15. DOI: 10.29333/ejgm/93470
[15]  Schuler R, Aldag R, Brief A. Role Conflict and Ambiguity: A Scale Analysis. Organizational Behavior and Human Performance. 1977;20:111-28. DOI.org/10.1016/0030-5073(77)90047-2
[16] Önder İ, Önder AN, Güven Yıldırım E. Morningness and academic burnout among university students: the mediating role of procrastination. BMC Psychol. 2025;13(1):630. DOI.org/10.1186/s40359-025-02969-6
[17]  Tunc T, Kutanis RO. Role conflict, role ambiguity, and burnout in nurses and physicians at a university hospital in Turkey. Nurs Health Sci. 2009;11(4):410-6. DOI: 10.1111/j.1442-2018.2009.00475.x
[18] Papastylianou A, Kaila M, Polychronopoulos M. Teachers’ burnout, depression, role ambiguity and conflict. Social Psychology of Education. 2009;12(3):295-314. DOI: 10.1007/s11218-008-9086-7
[19] Dashtabadi M, Fallah M, Sederposhan N, Azizi Abarghuei M. Designing A Spiritual Care Training Course for Clergymen. Health Spiritual Med Ethics. 2023;10:195-202. DOI: 10.32598/hsmej.10.4.467.1
[20] . Azizi Abarghuei M, Falsafinejad M, Qavamabadi S, Dortaj F, Heydari M. A Causal Relationship between Student Instructional Stress factors and Social Support with Academic Burnout Considering Mediating Role of Perceived Stress among University Students of Shahid Chamran University of Ahvaz. 2017:234-345. [In Persian]
[21] Golparvar M. The Role of Educational Ethics in Relation between Educational Justice and Injustice with Educational Cheating: Structural Equation Modeling. Educational Psychology. 2015;11(37):51-67. [In Persian]
[22] Giess CS, Ip IK, Cochon LR, Gupte A, Dudley JC, Boland GW, et al. Predictors of Self-Reported Burnout Among Radiology Faculty at a Large Academic Medical Center. J Am Coll Radiol. 2020;17(12):1684-91. DOI: 10.1016/j.jacr.2020.01.047
[23] Ahmadian N, Kamran A, Matin S, Sharghi A. Empathy, Burnout and Quality of Life among Medical Students of Ardabil University of Medical Sciences. Journal of Ardabil University of Medical Sciences. 2022;22:358-69. [In Persian]
[24] Marôco J, Assunção H, Harju-Luukkainen H, Lin SW, Sit PS, Cheung KC, et al. Predictors of academic efficacy and dropout intention in university students: Can engagement suppress burnout? PLoS One. 2020;15(10):e0239816. DOI: 10.1371/journal.pone.0239816
[25] Kim B, Lee M, Kim K, Choi H, Lee SM. Longitudinal Analysis of Academic Burnout in Korean Middle School Students. Stress Health. 2015;31(4):281-9. DOI: 10.1002/smi.2553
[26] Kaur M, Long JW, Luk FS, Mar J, Nguyen DL, Ouabo T, et al. Relationship of Burnout and Engagement to Pharmacy Students' Perception of Their Academic Ability. Am J Pharm Educ. 2020;8 .7571(2)4. DOI: 10.5688/ajpe7571
[27] Ghsemi SA, Miri M. The role of Academic Resilience and Academic Ethics in predicting Academic Success in Students. 2023;38:1-10. DOI: 10.22037/bioeth.v13i38.39536
[28] Lopes AR, Nihei OK. Burnout among nursing students: predictors and association with empathy and self-efficacy. Rev Bras Enferm. 2020;73(1):e20180280. DOI: 10.1590/0034-7167-2018-0280
[29] Noh H, Shin H, Lee SM. Developmental process of academic burnout among Korean middle school students. Learning and Individual Differences. 2013;28:82-9. DOI: 10.1016/j.lindif.2013.09.014
[30] Marzooghi R, Heidari M, Heidari E. The impact of educational justice on students academic burnout in the University of Social Welfare and Rehabilitation Science Tehran Iran. Strides in Development of Medical Education. 2013;10(3):328-34. [In Persian]
[31] Hassanali V. Investigating the Academic Burnout and its Relationship with Cognitive Emotion Regulation Strategies and Academic Resilience Students of Shahrekord University of Medical Sciences. Iranian Bimonthly of Education Strategies In Medical Sciences. 2018;11(1):133-8. DOI: 10.29252/edcbmj.11.01.17 [In Persian]